Lize Jansen Fotografie
fotografie ter promotie van veganisme

blog

Voedselfotografie-basics: een camera voor voedselfotografie kiezen

Goede (voedsel)fotografie helpt bij vegan outreach. Daarom vind ik het belangrijk dat vegan bloggers, bedrijven en andere vegan activisten hun werk voorzien van mooie foto's. Ik draag hier graag aan bij door de komende tijd artikelen te schrijven over het maken van mooie voedselfoto's.

Dit is het derde artikel in de serie ‘voedselfotografie-bascis’. Eerder zijn de belichtingsinstellingen van de camera en het kiezen van een lens aan bod gekomen.

Er zijn verschillende soorten en merken camera’s om uit te kiezen. De technische specificaties zijn voor beginners vaak lastig te interpreteren. Zoek je een camera voor voedselfotografie? In dit artikel leg ik je de belangrijkste punten uit, zodat je een geïnformeerde keuze kan maken. Ik geeft je aan het eind van het artikel een aantal voorbeelden van camera + lens combinaties die je kunt overwegen.

Je kunt bij de camera’s die ik behandel de lenzen verwisselen, omdat ik denk dat mensen die serieus aan voedselfotografie willen werken te beperkt zijn zonder die optie. Wil je toch voor een camera met vaste lens gaan, let dan in elk geval op de resolutie, prestaties bij weinig licht en of je de sluitertijd, diafragma en ISO zelf kan instellen. 

 

Hoe kies je een camera voor voedselfotografie?

Je kunt natuurlijk op meerdere manieren tot je keuze komen. Het is wel altijd belangrijk dat de camera technisch voldoet aan de wensen die je hebt. Lees hieronder over een aantal specificaties die ik belangrijk vind voor het kiezen van een camera voor voedselfotografie.

 

De lens mount

De beschikbare lenzen vind ik een belangrijke factoren bij het kiezen van een camera. Veel fotografen doen langer met hun lenzen dan met hun camera’s. Is er voor de camera die je wilt een voordelige lens om mee te starten? Is er genoeg keuze om later uit te breiden? Zorg dat je hier naar gekeken hebt voor je een camera aanschaft, anders kun je voor een vervelende verrassing komen te staan.

Lees mijn artikel over het kiezen van een lens voor voedselfotografie voor meer inzicht in welke lenzen interessant zijn voor jou.

 

Sensorformaat

Camera’s met verwisselbare lenzen kunnen verschillende maten sensors hebben. Maten die je misschien langs ziet komen zijn ‘micro four-thirds’, ‘APS-C’ en ‘full frame’. Fabrikanten houden er soms hun eigen termen op na, met wat hulp van Google kom je er vast uit.

De sensormaat is belangrijk, omdat de beeldkwaliteit bij grotere sensors meestal beter is dan bij kleinere. Hierbij ga ik uit sensors die ongeveer even oud zijn - de ontwikkelingen gaan zo snel dat een kleine sensor van nu soms betere resultaten zal geven dan een grotere van jaren geleden. Verder heeft het sensorformaat effect op de beeldhoek die je met een bepaalde lens zal zien. Hoe groter de sensor, hoe wijder het beeld. Jouw voedselfoto’s moeten de kijker misschien dicht bij het eten brengen, dan is een kleinere sensor wat dat betreft juist handig. De scherptediepte wordt ook beïnvloed door de sensormaat. Hoe groter de sensor, hoe makkelijker het is om een kleine scherptediepte krijgen.

Camera’s met grotere sensors zijn over het algemeen duurder en groter dan camera’s met kleinere sensors. Een APS-C formaat sensor is denk ik een goed formaat om mee te beginnen. Misschien wil je over een paar jaar ‘upgraden’ naar full frame, maar misschien blijft je er lange tijd tevreden mee.

 

De camera waarmee ik begon had een APS-C sensor. Na een paar jaar heb ik een camera met full frame sensor gekocht, maar recentelijk ben ik vanwege het gewicht van die camera weer overgestapt naar een kleinere camera met APS-C sensor. Omdat de ontwikkeling in sensors is doorgegaan is dit geen downgrade in beeldkwaliteit gebleken.

Een indicatie van de verhoudingen van de verschillende sensormaten.
Als je niet veel meer geld te besteden hebt dan ik, kun je digitale medium format camera's niet betalen. Full frame camera's zijn een stuk goedkoper, maar voor veel mensen nog steeds te duur. APS-C is dan een goede optie. Micro four thirds is vaak een nog goedkopere optie, maar daarmee lever je wat mij betreft teveel in op beeldkwaliteit. In de toekomst zal dit misschien anders zijn.

Het aantal megapixels

Het aantal megapixels bepaalt de grootte van de foto. Een foto met meer megapixels kun je zonder kwaliteitsverlies groter afbeelden dan een foto met minder megapixels. Toch zijn meer megapixels niet altijd beter. Hoe meer megapixels, hoe groter de bestanden over het algemeen zullen worden, en hoe sneller je computer en geheugenkaartjes vol zullen raken. Harde schijven en geheugenkaarten krijgen steeds meer opslagruimte, maar als de extra megapixels niks toevoegen is het zonde van het geld dat je in de opslag steekt.

Heel veel megapixels in een kleine sensor ‘proppen’ kan verder betekenen dat de fabrikant concessies heeft moeten doen op het gebied van bijvoorbeeld fotokwaliteit bij weinig licht. Kijk dus altijd naar voorbeelden van de beeldkwaliteit die de camera oplevert, niet alleen naar een getalletje over pixels. Veel voedselfoto’s zullen alleen op internet of in een kookboek gebruikt worden. Omdat de meeste niet op billboard formaat geprint hoeven worden, zijn extra veel pixels lang niet altijd nodig.

Mocht je (letterlijk) heel grote plannen hebben, zoek dan eens op met welk formaat soortgelijke projecten in het verleden zijn gedaan door anderen. De 16 megapixels van mijn nieuwste camera zullen voorlopig genoeg voor me zijn, ook al kun je tegenwoordig camera’s kopen met een 100 megapixel sensor (maar die kan ik sowieso niet betalen).

 

Mogelijke ISO waarden (en prestatie daarvan)

Het is fijn als je camera ook bij wat minder licht goed presteert. Een indicatie daarvoor is hoe hoog je de lichtgevoeligheid (ISO) kan instellen. Online kun je voorbeelden vinden van hoe de foto’s er uit zien bij een hoge lichtgevoeligheid. Ongewenste resultaten zouden zijn: teveel ruis, slecht zichtbare details en/of een minder goede weergave van kleuren. Bij de allerhoogste waarden is het beeld bijna altijd slecht, maar de camera’s die tot 32.000 gaan zullen bij 1.500 vaak mooier beeld geven dan de camera’s die maar tot 16.000 gaan.

Ideaal gezien zou ik je aanraden de ISO waarde zo laag mogelijk te houden, maar het is jammer als je foto’s bij iets minder licht meteen erg achteruitgaan.

 

Beeldstabilisatie

De meeste camerafabrikanten kiezen voor beeldstabilisatie in de lenzen, maar bijvoorbeeld Sony heeft camera’s met beeldstabilisatie in de body (de camera zelf). Met beeldstabilisatie kun je bij minder licht makkelijker uit de hand fotograferen dan zonder beeldstabilisatie.

Als je graag zonder statief wil fotograferen bij weinig licht, of met een telelens, dan kan beeldstabilisatie erg handig zijn. Of je liever een camera hebt met beeldstabilisatie of wanneer nodig een lens met stabilisatie gebruikt is helemaal aan jou. Het voordeel aan beeldstabilisatie in de camera is natuurlijk dat het werkt ongeacht welke lens je gebruikt. Voor voedselfotografie zou ik zelf geen voorkeur hebben voor het één of het ander, maar als je denkt dat je beeldstabilisatie wilt gebruiken, kijk dan even naar welk systeem jou het best lijkt.

 

Aantal autofocus punten

Hoe meer autofocuspunten een camera heeft, hoe makkelijker het is om je compositie én scherpstelling te krijgen zoals je wilt. Wil je ergens scherpstellen waar je geen autofocus punt hebt, dan moet je eerst je camera bewegen om een autofocus punt over je onderwerp te bewegen, dan scherpstellen en dan de camera weer bewegen om de gewenste compositie te krijgen. Als er wel een autofocus punt had gezeten waar je wilde was dit een stuk simpeler geweest. Als autofocus belangrijk voor je is, kijk dan ook naar het aantal autofocus punten en de spreiding ervan over het beeld.

Camera’s verschillen ook nog in hoe snel de autofocus werkt, ik ga hier niet op in omdat ik dit voor voedselfotografie niet belangrijk vind.

 

SLR of mirrorless

De meeste camera’s die je zal overwegen zijn waarschijnlijk spiegelreflex camera’s (single-lens reflex - SLR). Ze heten zo omdat er een spiegel in zit die ervoor zorgt dat je door de lens kan kijken met de zoeker. Als je een foto maakt klapt de spiegel weg zodat het licht van de lens naar de sensor kan. Omdat zoekers ook digitaal te maken zijn, is die spiegel tegenwoordig niet meer nodig. 

Daarom zijn de over het algemeen kleinere, lichtere spiegelloze ‘mirrorless’ camera’s in opkomst. Je kan ze krijgen met dezelfde functies als SLR’s, maar er zijn wel verschillen. Batterijen van mirrorless camera’s gaan over het algemeen minder lang mee (omdat de sensor altijd aan staat om een beeld te vormen in de zoeker), ze zijn soms wat trager met de autofocus (vooral bij weinig licht) en het aantal beschikbare lenzen is vaak lager (omdat de SLR systemen al veel langer bestaan). Vanwege rugklachten ben ik kortgeleden overgestapt op een mirrorless camera (een Fujifilm X-T1). Afhankelijk van wat belangrijk is voor jou hebben beide systemen hun voordelen. Tenzij je een specifieke voorkeur hebt kan je het beste op basis van andere eigenschappen kijken wat bij je past. In de voorbeelden hieronder heb ik geen mirrorless camera’s meegenomen, omdat ik de opties binnen de prijsklasse die ik noem nog helemaal niet ken, terwijl ik van de spiegelreflexcamera’s en bijbehorende lenzen wel het e.e.a. weet.

Links: de Canon 5D mark II spiegelreflex (dslr) - je kan de gekantelde spiegel zien zitten, daar achter zit de sensor. Mede door de spiegel is deze camera groter dan de Fujifilm.
Rechts: de Fujifilm X-T1 mirrorless camera - je ziet de sensor vlak achter waar de lens normaal zit. Mede omdat dit ontwerp niet diep hoeft te zijn is de camera een stuk kleiner dan de Canon.
Dek normaal gesproken de lensopening altijd af met een lens of bodydop, om vuil en beschadigingen op de sensor te voorkomen!

 

Hoe ligt ‘ie in de hand?

Koop een camera bij voorkeur niet op internet zonder ‘m ooit vast te hebben gehad. Als je veel foto’s gaat maken is het belangrijk dat ‘ie goed in de hand ligt (tenzij je altijd met een statief gaat werken). Kijk eens of de grip niet te klein of groot is voor je handen, of je makkelijk bij alle knoppen kan en of ze prettig aanvoelen. Als je de camera met een hand vasthoudt zou ’t (zonder zware lens) niet krampachtig moeten voelen.

 

Gemak van de menu’s en instellingen

In dezelfde categorie: kijk eens naar hoe je de belangrijkste instellingen verandert. Lijkt er voor jou logica in te zitten? Kan je de sluitertijd, diafragma, ISO en scherpstelpunten snel instellen? Als je je bij elke fotoshoot stoort aan een ingewikkeld menu pak je je camera misschien minder vaak op.

 

Video/kantelbaar scherm

Dit valt eigenlijk niet onder voedselfotografie, want daarvoor zijn deze functies over het algemeen niet belangrijk, maar ik kan me voorstellen dat veel van jullie ook wel eens willen kunnen filmen. Ik ben hierin niet echt thuis, dus kan jullie niet adviseren, maar let bij het kopen van een camera wel op dit soort opties als ze voor jou belangrijk zijn. Ik kan me voorstellen dat als je video’s wil maken, je graag de optie hebt om een microfoon aan te sluiten en dat het bij vloggen fijn kan zijn om jezelf te kunnen zien - dan wil je dus een kantelbaar scherm dat helemaal om kan draaien.

 

Tweedehands?

Natuurlijk kun je voor een tweedehands camera kiezen. Het voordeel is dat je dan misschien een net iets betere camera kan krijgen dan wanneer je voor nieuw zou gaan. Zoals altijd met tweedehands apparatuur loop je wel meer risico dat er iets aan mankeert dat je niet meteen opmerkt. Als je tweedehands van een particulier niet aan durft, kun je tweedehands van een winkel kopen. Die checken over het algemeen hoe de camera er aan toe is en zullen vaak ook een garantie geven.

 

Extra garantieplan?

Iedereen heeft een verschillende tolerantie voor risico. Als je je prettig voelt bij extra garantie die een winkel biedt, maak er dan vooral gebruik van. Zelf zou ik dit bij alle onderstaande voorbeeldopties laten, maar bij een camera van €9.000,- zou ik er misschien anders over denken. De camera’s kunnen over het algemeen tegen een stootje. Je kan natuurlijk net pech hebben, dus ik zou er zeker voorzichtig mee doen. Voedselfotografie doe je meestal thuis of in een andere redelijk veilig te maken omgeving (mijn tip: houd katten/honden even buiten de kamer als je lampen of een camera op statief hebt staan), maar misschien wil je nog iets anders met de camera waarbij je meer diefstal- of schaderisico’s verwacht.

 

Algemene tips:

Als je een camera wilt kopen die al een tijdje uit is, google dan even of er al een nieuwe versie is aangekondigd, of dat er al betrouwbare geruchten over zijn op sites zoals canonrumors en nikonrumors. Als de nieuwe versie uitkomt is de kans groot dat jouw versie wat goedkoper wordt. Of misschien wil je de nieuwe versie eigenlijk liever hebben (maar pas op dat je niet iets veel duurders koopt dan je nodig hebt). Geduld kan lonen.

Als je denkt te weten welke camera je wilt kopen, overweeg ‘m dan eens een dag te huren voor je de beslissing maakt. Weet je ook al welke lens je wilt, huur die er meteen bij, dan weet je precies hoe die combinatie je bevalt. Zorg dat je er ook echt een voedselfoto mee maakt en eventuele andere dingen die je ermee wilt doen ook probeert. Houd rekening met een borg.

 

Voorbeeld combinaties

Ik heb geen ervaring met de specifieke camera’s en lenzen die ik noem. Wel heb ik reviews gelezen en heb ik soms ervaring met vergelijkbare oude(re) modellen. Ik noem hier voorbeelden van camera-lens combinaties waarvan ik denk dat je er goed mee kan beginnen, maar kijk vooral ook zelf rond naar de opties. Ik heb me meer in Canon dan Nikon verdiept, en dat zie je terug in de voorbeelden, ook al zijn er natuurlijk nog meer opties bij Nikon. Andere merken, zoals Sony en Fujifilm, hebben wellicht ook interessante opties voor je, maar een compleet overzicht maken was voor mij helaas niet haalbaar. 

Prijzen kunnen natuurlijk per winkel verschillen en veranderen.

 

Aan de links in dit artikel verdien ik niks. Voor mijn gemak linken ze allemaal naar dezelfde winkel, waar ik goede ervaringen mee heb. Kijk uiteraard voordat je koopt even naar prijzen bij verschillende winkels, en overweeg of je misschien liever bij een lokale ondernemer koopt.

 

< €500

Canon EOS 1200D
Canon EF 50mm f/1.8 STM
€418

Deze camera is een oud model, inmiddels vervangen door de 1300D, maar daardoor goedkoper en op het moment van schrijven nog verkrijgbaar. Alle basics die je als beginnende voedselfotograaf nodig hebt zijn aanwezig: je kunt in RAW fotograferen, de camera biedt genoeg pixels voor gebruikelijke digitale en geprinte toepassingen en kan volledig handmatig ingesteld worden. Eventuele nadelen: er zijn maar 9 autofocus punten, het scherm heeft geen hoge resolutie (maar voor vrijwel alle camera’s geldt dat je pas op de computer de subtielere aspecten van de foto kan zien) en kan niet kantelen, maar dit laatste is alleen belangrijk als je daar om een specifieke reden (zelfportretten, vloggen of misschien ben je aan een rolstoel gebonden) behoefte aan hebt.

Over de lens kun je meer lezen in mijn blogpost over het kiezen van een lens. Kort gezegd: geen zoom maar goede beeldkwaliteit voor een lage prijs en een fijne brandpuntsafstand voor voedselfotografie. Ik heb de oude versie van deze lens en ben daar heel tevreden over.

 

Canon EOS 1300D
Canon EF 50mm f/1.8 STM
€448,-

Deze camera is de vervanging van de 1200D. De verschillen tussen deze modellen zijn wat mij betreft niet erg belangrijk voor voedselfotografie - namelijk een snellere processor, scherm met hogere resolutie en draadloze connecties - maar misschien is dat voor jou wel belangrijk, of is de 1200D simpelweg niet meer verkrijgbaar. De 50mm is wat mij betreft een no-brainer, maar misschien heb je liever de veelzijdigheid van de 18-55mm kitlens. Bedenk je wel dat de beeldkwaliteit daarvan minder is en de maximale diafragmaopening (voor een korte scherptediepte) kleiner. Met enkel de kitlens kom je op €363,- uit.

 

Nikon D3300
Nikon AF 50mm f/1.8D
€468,-

De Nikon D3300 wordt door meerdere review websites genoemd als beste instapmodel. De 50mm f/1.8D kan helaas niet automatisch scherpstellen op deze camera. Voor voedselfotografie, zeker vanaf een statief, hoeft dat niet per se een probleem te zijn. De Yongnuo 50mm schijnt wel automatisch scherp te stellen op de D3300 en is €20 goedkoper, maar is minder van kwaliteit. Je kunt ook gaan voor deze camera met de 18-55mm kitlens (met dezelfde nadelen als ander kitlenzen), dan ben je €419,- kwijt.

 

€500 - €1.000

Nikon D3300
Nikon 50mm f1.8G
€558

Dezelfde camera, met een lens die - voor zover ik heb gelezen - wel automatisch scherpstelt op deze camera.

 

Canon 700D
Canon EF 50mm f/1.8 STM
€568

De 700D is een wat luxer instapmodel dan de 1200D en 1300D. De meer geavanceerde autofocus en 5 frames per seconden (i.p.v. 3) zijn vooral voor andere typen fotografie van belang, en het kantelbare scherm is relevanter voor vloggen. Voor voedselfotografie zie ik alleen in het grotere ISO bereik echt een voordeel. Bij weinig licht heb je iets minder snel last van ruis en mindere kleuren. Als je liever voor de combinatie met de kitlens dan de 50mm gaat ben je €489,- kwijt.

 

Canon 700D
Canon EF-S 60mm f/2.8 USM Macro
€883

Dezelfde camera, maar nu met een 60mm macro lens. Het verschil tussen 50mm en 60mm merk je wel als je ze naast elkaar houdt, maar niet echt in je mogelijkheden. Deze lens zal je dus vooral kiezen om de macro mogelijkheid. Je levert er wel een klein beetje diafragma opening voor in, maar dit zal je waarschijnlijk alleen bij situaties met heel weinig licht merken. Wil je dichter op het eten fotograferen, dan is het de hogere prijs wellicht waard. Mocht je later overstappen op een full frame camera, dan kan deze lens daar helaas niet op, terwijl de 50mm dat wel kan.

 

Canon EOS 1300D
Canon EF 50mm f/1.8 STM
Canon EF 35mm f/2 IS USM
€977

Je kunt natuurlijk ook kiezen voor een wat goedkopere body (camera) met meer dan één lens. Naast de 50mm is de 35mm interessant omdat het een wijdere beeldhoek geeft. Als je niet per se voor de hoogste beeldkwaliteit gaat heb je met de goedkopere 18-55mm kitlens ook beide brandpuntsafstanden, maar een minder wijde maximale diafragmaopening.  

> €1.000

Heb je meer te besteden, dan kan je met een full frame camera als een Canon 5d mk II of nieuwer hele mooie plaatjes maken. Een 100mm macro lens vind ik daar een mooie combinatie mee, met een 50mm voor de wijdere plaatjes. Dit is een combinatie die ik door de jaren heen opgebouwd heb en lang met veel plezier mee heb gewerkt, helaas is het te zwaar voor me om mee te blijven werken, maar dat was voor ik rugklachten kreeg geen probleem.

 

Zet jij je skills in voor een betere wereld? Met mooie foto's kun je bijvoorbeeld vegan evenementen op de kaart zetten of mensen verleiden om plantaardige recepten te proberen.

Bedankt voor het lezen van dit artikel, hopelijk heb je wat opgestoken. Feedback is meer dan welkom, daarmee kan ik de volgende artikelen hopelijk nog iets beter maken. Wil je meer diepgang of moet het juist simpeler, is er iets onduidelijk of heb je een foutje ontdekt? Laat het me weten in de comments (registreren is niet nodig!).

Natuurlijk kun je contact met me opnemen als je wilt dat ik mooie voedselfoto’s voor je maak.