Lize Jansen Fotografie
fotografie ter promotie van veganisme

blog

Voedselfotografie-basics: een lens voor voedselfotografie kiezen

Dit is het tweede artikel in de serie ‘voedselfotografie-basics’. Lees in het eerste artikel over het gebruiken van de belichtingsinstellingen op je camera.

Wanneer je een camera kiest is het belangrijk om te weten welke lenzen er voor beschikbaar zijn. De lens waarmee je werkt is belangrijk, omdat het effect heeft op de beeldkwaliteit en algehele look van de foto’s. In dit artikel hoop ik je inzicht te geven in het type lenzen dat je wilt kunnen gebruiken, zodat je een camera kan kiezen waar dergelijke lenzen voor beschikbaar zijn.

Als je al een camera en lens hebt die (voorlopig) voldoen, dan kun je dit artikel en de volgende overslaan. Wil je in de tussentijd aan de slag met de kennis die je hebt opgedaan met het eerste artikel? Probeer deze oefening eens:

Zet de camera in manual mode. Maak één leuke foto die aan de donkere kant is, en één leuke foto die aan de lichte kant is. Gebruik een andere diafragma, sluitertijd én ISO voor de tweede foto.
Heb je leuke resultaten? Deel ze! Verder natuurlijk vooral veel blijven experimenteren, daar leer je veel van.

 

Wat voor een lens heb jij nodig?

Veel lenseigenschappen kunnen belangrijk zijn bij de keuze voor een lens. In dit artikel behandel ik factoren die van belang zijn voor het kiezen van je eerste lens of lenzen voor voedselfotografie.

Als afsluiting geef ik suggesties voor lenzen die het overwegen waard zijn. Ben je na het lezen benieuwd naar andere eigenschappen van lenzen, lees dan een paar uitgebreide reviews van lenzen en google de begrippen waar je meer over wilt weten. 

 

Zoom of prime?

Wil je een lens waarmee je kunt in- en uitzoomen, of een met maar één beeldhoek, ook wel primes genoemd? In eerste instantie klinkt die eerste optie misschien beter, maar zoomlenzen hebben ook nadelen: zoomlenzen zijn vaak minder van kwaliteit (scherpte, vervormingen, contrast etc.) dan primes in dezelfde prijsklasse. Verder dwingt een primelens je om meer om het eten te bewegen om je compositie te bepalen, terwijl een zoomlens je ‘lui’ kan maken. Als je langere tijd met een primelens werkt leer je bovendien te visualiseren hoe de foto eruit gaat zien vóór je door de zoeker kijkt, dat kan handig zijn als je de set opbouwt. Wel is een zoomlens uiteraard veelzijdiger, je hebt er maar één nodig om uit meerdere looks te kunnen kiezen, en het werkt sneller dan wisselen tussen meerdere primelenzen.

Zelf heb ik een voorkeur voor primelenzen, maar er bestaan hele goede zoomlenzen, dus bedenk vooral hoe jij de lens gaat gebruiken.

 

Brandpuntsafstand

De brandpuntsafstand bepaalt de beeldhoek van de lens; wijdbeeld, tele of ertussenin. Hoe langer de brandpuntsafstand, hoe meer ‘ingezoomd’ het beeld.

Natuurlijk is het een kwestie van smaak, maar voedselfotografen willen eten vaak van dichtbij afbeelden, zodat de details en structuur van het eten goed te zien zijn. Voor voedselfotografie zal je meestal geen wijdbeeldlens willen gebruiken (tenzij je bijvoorbeeld een foto van een hele tafel wilt maken).

Onderstaande afbeelding geeft je een idee van hoe verschillende brandpuntsafstanden er uitzien.

Verschillende brandpuntsafstanden op een camera met full frame sensor.

 

Geschikt voor zowel full frame als APS-C?

Camera’s met verwisselbare lenzen hebben meestal een ‘full frame’ ofAPS-C formaat sensor. Lenzen worden soms gemaakt voor slechts één van de twee sensormaten, dus let er op of een lens past bij de camera die je hebt of wilt. Als je denkt dat je in de toekomst een camera wilt met het andere formaat sensor is het handig als je lens ook daarop werkt. Veel lenzen zijn geschikt voor beide maten, maar zoek het op voordat je koopt. 

De sensormaat heeft invloed op de beeldhoek. Een 50 mm lens geeft bij een APS-C sensor hetzelfde beeld als een lens met een brandpuntsafstand van ongeveer 75 mm bij full frame. Hoeveel het precies scheelt tussen APS-C en full frame wisselt - bij Canon APS-C sensor lijkt de brandpuntsafstand meestal 1,62 keer zo lang als bij full frame, bij Nikon 1,52 keer zo lang. Dit komt doordat de APS-C sensors bij de verschillende merken soms verschillen van maat.

 

Beeldkwaliteit

Er zijn teveel verschillende lenzen om hier iets zinnigs over te zeggen, maar online kan je altijd wel een review vinden van de lens waarin de beeldkwaliteit wordt behandeld in tekst en beeld. Kijk ernaar voor je aankoop als je niet voor verrassingen wilt komen te staan.

 

Maximale diafragma

Een grote maximale lensopening is prettig, omdat het je opties geeft. Hoe groter de lensopening, hoe makkelijker je met weinig licht fotografeert en hoe kleiner de scherptediepte (vrijwel alle lenzen zijn in staat tot een grote scherptediepte, dus dat is geen issue). Een laag getal staat voor een grote opening - wat voor veel fotografen dus wenselijk is. Soms ben je met een iets kleinere maximale lensopening veel goedkoper uit, pas dus op dat je niet nodeloos voor de allergrootste maximale lensopening gaat als het voor je foto’s niet écht nodig is.

 

Autofocus

De meeste lenzen hebben tegenwoordig de optie voor autofocus, maar als je een tweedehands lens koopt mist die optie misschien. Prima, als je ogen goed zijn en je bereid bent een beetje te oefenen. Sommige camera’s kunnen helpen bij handmatig scherpstellen, bijvoorbeeld doordat je kunt inzoomen bij live view.

Autofocus is in veel gevallen sneller dan handmatig. Er zijn echter wel verschillen in snelheid tussen lenzen. Als je niet teveel geduld wil moeten opbrengen voor het scherpstellen is het dus handig als je de snelheid van de autofocus even test (of er een video van vindt met de camera die je wilt gebruiken). Ook is de ene lens een stuk stiller tijdens het scherpstellen dan de ander.

 

Minimale scherpstelafstand

Als je erg dicht op het eten wilt kunnen fotograferen, moet je een lens kiezen met een korte minimale scherpstelafstand. Vergeet echter niet dat je met een lange brandpuntsafstand het eten als het ware naar je toe haalt, dus een korte scherpstelafstand is lang niet altijd nodig. Ook kan dicht op het eten zitten nadelen hebben: stoom op je lens is niet handig bijvoorbeeld.

 

Tweedehands

Lenzen gaan vaak heel erg lang mee, dus er is een grote kans dat als je geen lens wilt die net is uitgekomen, je ‘m tweedehands kan vinden. Test een lens wel altijd even voor je ‘m koopt, het kan zijn dat ‘ie niet meer precies presteert zoals zou moeten. Winkels geven vaak garantie op tweedehands lenzen, maar particulieren zijn meestal goedkoper. 

 

Algemene tip:

Als je denkt te weten welke lens je wilt kopen, overweeg dan om ‘m eens een dag te huren (houd rekening met een borg). Als je iemand kent die de lens heeft kan je ‘m misschien lenen.

 

Mijn suggesties:

Aankopen doe je natuurlijk op eigen risico, maar dit zijn lenzen waar ik goede ervaringen mee heb of vaak goede dingen over heb gehoord. Omdat ik al mijn voedselfotografie tot nu toe met Canon lenzen heb gedaan, weet ik helaas minder te zeggen over andere merken. Wel heb ik me redelijk goed verdiept in Fujifilm lenzen, omdat ik sinds kort een Fujifilm camera heb waarmee ik voedselfotografie wil gaan doen. 

Ik word door niemand gesponsord (I wish ;) ). De genoemde prijzen dienen als indicatie.

 

Canon EF 35mm f/2.0 IS USM (€529)

Deze lens heb ik zelf nooit gebruikt, maar lijkt me heel handig voor de wijdere overzichtplaatjes bij voedselfotografie. Door de wijdere beeldhoek, grote maximale lensopening en beeldstabilisatie is de lens bij uitstek geschikt voor situaties met weinig licht. De lens schijn goed scherp te zijn, maar de onscherpte bij grotere diafragma's zou wat minder 'zacht' zijn dan bij sommige andere lenzen op deze lijst.

Nikon heeft de Nikkor AF-S 35mm f/1.8G DX (€219, alleen voor APS-C camera's), Nikkor AF 35mm f/2.0 D (€349) en Nikon AF-S 35mm f/1.8G ED (€559) - maar die ken ik helaas allemaal  helemaal niet.

 

Fujifilm XF 35mm f/2.0 R WR (€399)

Voor Fujifilm camera’s is deze lens een mooie optie voor de wijdere overzichtsplaatjes en foto’s van evenementen. De beeldkwaliteit is volgens reviewers erg goed. Met f/2.0 kun je onscherpe achtergronden maken, al zal je dat voor de toepassingen van deze lens minder gebruiken dan bij de lenzen met langere brandpuntsafstanden. Voor mijn stijl voedselfotografie is deze lens leuk om te hebben, maar hebben de lenzen met langere brandpuntsafstanden meer prioriteit.

 

Canon EF 50mm f/1.8 II (€115)/ Canon EF 50mm f1.8 STM (€119)

De STM versie van de lens is de opvolger van de 50mm f/1.8 II, en schijnt een snellere en stillere autofocus te hebben. Zelf heb ik de oude versie. De iets langzamere en luidruchtige autofocus is voor mij geen deal breaker, maar gezien het geringe prijsverschil zou ik de nieuwste versie nemen. 

Deze lens is een van de voordeligste lenzen die je zult vinden, en is goed scherp. De grote maximale lensopening maakt de lens geschikt voor gebruik bij wat minder licht en je kan de achtergronden goed onscherp krijgen.
Op een camera met APS-C sensor is het ook nog eens een prima beeldhoek voor voedselfotografie en bijvoorbeeld portretten (op full frame is het mij wat te wijd voor de meeste voedselfotografie toepassingen, maar voor overzichtplaatjes zeker bruikbaar). Gezien de prijs/kwaliteitsverhouding en veelzijdige inzetbaarheid kan ik me niet voorstellen dat je er spijt van gaat krijgen. Tijden lang is de lens vrijwel nooit van m’n camera af geweest, tot ik een full frame camera kocht en de 100 mm macro ging gebruiken (komt ook nog langs in deze lijst). Tenzij je een reden heb om voor een andere lens te gaan, zou ik aanraden om met deze lens te beginnen.

Kies je voor een Nikon camera? Ik heb ook goede dingen gehoord over de kwaliteit van de Nikon AF 50mm f/1.8D (€139) en Nikon AF-S 50mm f/1.8G(€215). Niet alle Nikon camera’s ondersteunen autofocus met de D-variant. De goedkopere Yongnuo 50mm schijnt minder scherpe foto’s te maken en een mindere autofocus te hebben dan de Canon. Ik koop liever een goede lens tweedehands dan een mindere lens nieuw, dus zou de Yongnuo niet kopen. Qua fotografie mogelijkheden geldt voor de Nikon 50mm lenzen hetzelfde als voor de Canon lenzen. Ook bij Nikon zou ik dus voor één van deze opties gaan om mee te beginnen.

Canon EF 50mm f/1.8 II

 

24-70mm f/2.8 lens (€699 - €1.929)

Lenzen van verschillende merken in deze categorie heb ik gebruikt zien worden voor voedselfotografie. Daarnaast zijn ze ook populair voor het fotograferen van evenementen. Ik begrijp dat de Canon (€1.799), Nikon(€1.929) en Tamron (€949) goed zijn en de Sigma (€699) minder scherp bij f2.8 (wel bruikbaar bij f/4 en goed bij f/5.6). Het lijkt me een handig brandpunt-bereik voor voedselfotografie, maar zelf heb ik ze, mede vanwege de prijs, niet overwogen. Wel heb je met één van deze lenzen de 35mm, 50mm en 60mm gedekt, dus het kán, afhankelijk van wat je anders zou kopen, de goedkopere optie zijn.

 

Fujifilm 60mm f/2.4 R Macro (€599)  

Als je voor een Fujifilm systeemcamera kiest (meer daarover in het artikel over een camera kiezen), is deze lens een logische keuze voor voedselfotografie. Het is een mooi scherpe lens en met f/2.4 is de scherptediepte klein. Zoals met alle macrolenzen is deze lens heel geschikt voor detailplaatjes. 

Fujifilm 60mm f/2.4 R Macro

 

Canon EF-S 60mm f/2.8 macro (€434)

Als je de beeldhoek van de 50mm lens fijn vindt, maar dichter bij het eten wil kunnen komen, is deze lens een optie. Zoals je ziet is het wel een flinke sprong in prijs ten opzichte van de 50mm. De wijde maximale lensopening maakt foto’s met weinig licht en onscherpe achtergronden makkelijker dan lenzen met een kleinere diafragma. Een nadeel kan zijn dat deze lens alleen op APS-C sensor camera’s kan. Zelf heb ik de lens niet.

Als je met een Nikon camera fotografeert is de Nikon AF-S 40mm f/2.8G DX Micro (€299) misschien een mooi alternatief. Wederom alleen geschikt voor APS-C cameras. Ik kan niet uit ervaring spreken, maar ik heb er positieve dingen over gehoord. Er is ook een Nikon AF-S 60mm f/2.8G ED Micro (€579), die ook te gebruiken is op full frame cameras.

 

Fujifilm XF 90mm f/2.0 R LM WR (€869)

Als wat ik over deze lens heb gelezen waar is, is dit optisch gezien de mooiste lens van Fuji (het mag ook wel mooi zijn, voor die prijs). Met een grote maximale lensopening en een korte minimale scherpstelafstand is dit een hele mooie lens voor voedselfotografie. Deze lens staat dan ook op het verlanglijstje voor wanneer ik er geld voor heb.

 

Canon EF 100mm f/2.0 USM macro (€489)

Voor full frame camera’s is dit naar mijn smaak een vrij ideale brandpuntsafstand voor voedselfotografie. De lens maakt mooie scherpe plaatjes en de onscherpte in de achtergronden ziet er ook prima uit. De autofocus is voor mij snel zat en een stuk stiller dan de 50 mm die ik heb. Omdat het een macrolens is kan je dicht bij het eten komen voor detailshot en voor de ‘gewone’ plaatjes vanaf een statief vind ik het fijn dat de camera niet pal op het eten hoeft te zitten (beweegruimte om het eten is fijn tijdens het stylen). Met een APS-C sensor camera wordt de beeldhoek nog meer tele. Deze lens is lastig te gebruiken voor overzichtsfoto’s van bovenaf, omdat je daarvoor vrij ver van het eten moet komen.

Nikon heeft de Nikon AF-S 105mm f/2.8G VR Micro (€919). Voor zover ik weet een hele scherpe lens, met beeldstabilisatie, maar wel prijzig.

Canon EF 100mm f/2.0 USM

 

Kijk verder

Dit zijn natuurlijk niet de enige merken camera’s en lenzen. Ook zijn er überhaupt nog veel meer opties qua lenzen. Misschien heb je helemaal niet de beste beeldkwaliteit nodig, omdat je alleen relatief kleine versies van de foto’s op je blog zet, bijvoorbeeld. Ik ben misschien veel kieskeuriger wat betreft beeldkwaliteit dan jij hoeft te zijn. Kijk dus vooral verder dan mijn suggesties!

Hieronder een vergelijking waaruit mijn standaard voor beeldkwaliteit misschien duidelijker wordt :)

100% uitsnedes.
Links: Tamron SP AF 70-300mm f/4-5.6 Di VC USD op 100mm. Hier zou ik me aan storen.
Rechts: Canon EF 100mm f/2.0 USM. Dit vind ik goede scherpte.

De foto's waar bovenstaande uitsnedes uit zijn gehaald.
In de realiteit worden foto's vaak niet op volledige grootte weergegeven en zijn de verschillen in scherpte veel minder belangrijk. Kun jij zien welke foto van de Tamron lens is, en welke van de Canon? Beide foto's zijn wat mij betreft prima bruikbaar.

Heb je een keuze gemaakt, maar weet je niet naar welke winkel je wil gaan? Ik heb positieve ervaringen met Kamera Express en Cameranu. Cameranu is in mijn ervaring het vaakst de goedkoopste geweest en de verhuurservice van Kamera Express is me goed bevallen. Vergeet echter de lokale ondernemers niet, soms heeft een kleine fotowinkel wat meer tijd en aandacht voor je :)

 

Lees de volgende keer over het uitkiezen van een camera voor voedselfotografie.

Zet jij je skills in voor een betere wereld? Met mooie foto's kun je bijvoorbeeld vegan evenementen op de kaart zetten of mensen verleiden om plantaardige recepten te proberen.

Bedankt voor het lezen van dit artikel, hopelijk heb je wat opgestoken. Feedback is meer dan welkom, daarmee kan ik de volgende artikelen hopelijk nog iets beter maken. Wil je meer diepgang of moet het juist simpeler, is er iets onduidelijk of heb je een foutje ontdekt? Laat het me weten in de comments (registreren is niet nodig!).