Lize Jansen Fotografie
fotografie ter promotie van veganisme

blog

Hoe creëer je een onscherpe achtergrond?

Onscherpe achtergronden zijn populair in verschillende typen fotografie. Of het nou om een portret of voedselfoto gaat, de principes zijn hetzelfde. In dit artikel leer ik je de belangrijkste ins en outs over het creëren van onscherpe achtergronden.

Diafragma

De scherptediepte is de lengte van het gebied op de foto dat scherp oogt. De grootte van de lensopening (diafragma) heeft een grote invloed op de scherptediepte. Hoe groter de opening, hoe kleiner die scherptediepte is. Door de diafragmaopening groot in te stellen kun je er dus voor zorgen dat er een groter gebied voor en achter het punt waar je scherpstelt onscherp wordt.

De lensopening wordt op camera’s weergegeven als een F met een cijfer. Hoe kleiner het cijfer, hoe groter de opening (en korter de scherptediepte). F2.8 geeft dus meer onscherpte dan F10.

Lenzen die niet wijd open kunnen, zijn dus minder geschikt voor het maken van onscherpe achtergronden. Er zijn echter meer factoren die meespelen, zodat je in bijna elke situatie wel íets kan doen om de achtergrond onscherper te krijgen. Met een grote lensopening is het effect meestal wel het sterkst.

Links: diafragma ingesteld op F2.8
Rechts: diafragma ingesteld op F10

Zoom

Hoe meer ingezoomd, of tele, de foto genomen wordt, hoe onscherper de achtergrond oogt. Door in te zoomen lijken elementen op de achtergrond groter te worden. Drukke achtergronden kunnen er daardoor rustiger uit gaan zien. De scherptediepte wordt er dus niet kleiner op, maar de achtergrond kan toch een stuk zachter worden.

Op lenzen en in camera’s wordt de brandpuntsafstand van een lens weergegeven, in mm. Lage getallen geven een wijd beeld, hoge getallen een tele (ingezoomd) beeld. Hoe langer de brandpuntsafstand, hoe makkelijker je een zachte achtergrond creëert dus. Met een 50mm lens oogt de achtergrond vaak minder zacht dan met een 100mm lens, in verder gelijke omstandigheden. 

Een andere factor is dat er bij het ontwerpen van telelenzen vaak geprobeerd wordt om de onscherpe gebieden zo mooi mogelijk te maken, terwijl dat bij het ontwerpen van groothoeklenzen vaak minder prioriteit heeft - omdat die lenzen vaak met een ander doel worden gebruikt. Vooral in de ronde lichtpunten die je soms in de onscherpte ziet kun je vaak een groot verschil zien. Overigens zijn er zijn hierop altijd uitzonderingen te vinden, dus staar je niet blind op de brandpuntsafstand.

Let op: sommige zoomlenzen hebben ingezoomd een minder open diafragma dan uitgezoomd. In zo’n geval moet je zelf even kijken of inzoomen wel of niet het gewenste effect geeft.

Afstanden

Afstand tussen de camera en je onderwerp

Hoe dit werkt is een beetje complex, maar hoe ver het punt waarop je scherpstelt verwijderd is van de camera heeft invloed op hoe groot de scherptediepte is. Simpel gezegd geldt in de meeste situaties: hoe dichter bij je scherpstelt, hoe kleiner de scherptediepte. Een onscherpe achtergrond creëren is dus makkelijker als je onderwerp heel dicht bij is dan als het ver weg is.

Een foto is het scherpst op het punt waarop is scherpgesteld (rode lijnen), maar er ligt een gebied omheen (roze vlakken) waar de foto ook nog voldoende scherp is om als scherp te worden ervaren door de kijker. Dit gebied wordt langer wanneer er verder van de camera wordt scherpgesteld. Hoe korter het gebied, hoe makkelijker het is om dingen achter het onderwerp onscherp te krijgen.

Afstand tussen je onderwerp en de achtergrond

De afstand tussen je onderwerp en de achtergrond – of eigenlijk: het relatieve verschil tussen de afstand tussen jou en het onderwerp en jou en de achtergrond – speelt dus een rol. Hoe groter dit verschil, hoe groter de kans dat je de achtergrond buiten de scherptediepte valt. Ik geef 3 voorbeelden:

portret van een persoon die tegen een muur aan leunt

Hier is de afstand tussen jou en je model en jou en de muur bijna hetzelfde. Dit maakt het lastiger om de muur onscherp te krijgen terwijl je model scherp is.

portret van een persoon in de verte, voor een berg die nog veel verder weg is

Hier is de afstand tussen de persoon en de berg wel erg groot, maar omdat er relatief weinig verschil is tussen de afstanden van jou tot de persoon en berg, is het toch lastig om de persoon scherp te krijgen en de berg onscherp. 

portret van een persoon die dichtbij staat, voor een berg in de verte

Dit is een makkelijke situatie om de berg onscherp te maken, terwijl de persoon scherp is.

De verhouding tussen de afstanden tot je onderwerp en achtergrond kan je op meerdere manieren veranderen om een onscherpere achtergrond te krijgen:

  • haal je onderwerp dichter naar je toe
  • ga dichter naar je onderwerp toe
  • haal iets achter het onderwerp vandaan, zodat je een nieuwe, verdere achtergrond krijgt
  • beweeg samen met je onderwerp verder van de achtergrond vandaan

Ten slotte

Tegenwoordig kan je foto’s meteen terugzien, maak daar vooral gebruik van om te leren! Speel creatief met de scherptediepte, maar kijk af en toe ook of de meest extreme optie ook het mooiste resultaat geeft… soms kan men een beetje op gaan in het spelen met een effect, en de algehele foto uit het oog verliezen ;) Last but not least… vergeet niet dat het bij een kortere scherptediepte nóg belangrijker is dat je op het goede punt scherpstelt.

Links: diafragma op F2.8 - hier is scherpgesteld op het rietje in plaats van de voorkant van het glas. Het glas is hierdoor onscherp.
Rechts: diafragma op F5 - weer scherpgesteld op het rietje, maar door de grotere scherptediepte is er iets meer 'speling' en oogt de smoothie scherp genoeg. (klik op de foto's om ze groot te zien)

Dorst gekregen van de foto's? Het recept voor de smoothie is van de VeganChallenge

Het duurzame RVS rietje kun je kopen bij ShopZuiver

Heb je een vraag, vind je iets van dit artikel of heb je iets anders te melden, laat dan gerust een comment achter – inloggen is niet nodig. Heb je iets geleerd, overweeg je opgedane kennis dan eens in te zetten voor iets dat de wereld een stukje mooier maakt.